Generación Y

Είναι οχτώ το πρωί και οι ράγες του σταθμού Factor και Tulipán έχουν ακόμη τη δροσιά της αυγής. Το μοναδικό τραίνο, που έρχεται από το San Antonio de los Baños, έχει καθυστέρηση. Οι γηραιότεροι, καθισμένοι στους τοίχους, επαναπωλούν την εφημερίδα που αγόρασαν πολύ νωρίς και προσφέρουν επίσης τσιγάρα. Αυτήν την εβδομάδα τους ήρθε μια αναποδιά με την ανακοίνωση ότι η διανομή με κουπόνια των Titan και Aroma έφτασε στο τέλος. Άσχημα νέα γι’ αυτούς που βρίσκονται στα χαμηλότερα σκαλοπάτια της ανεπίσημης αγοράς μας, αυτούς που πουλούν τα κουπόνια τους για τσιγάρα για να επιβιώσουν.

Ανάμεσα στα παράλογα της συγκεντρωτικής μας αγοράς στην Κούβα ήταν το ότι αυτοί που γεννήθηκαν πριν το 1955 έπαιρναν τα κουπόνια για τα τσιγάρα. Στην οικογένειά μου, ο πατέρας μου είχε μερίδιο, αλλά η μητέρα μου, τρία χρόνια νεότερη, δεν είχε τίποτα. Μισοαστεία-μισοσοβαρά, ένας φίλος μου είπε ότι στο μέλλον θα παρέδιδαν το τελευταίο πακέτο επιδοτούμενων τσιγάρων σε ένα υπεραιωνόβιο Κουβανό που είχε γεννηθεί στα μέσα του 20^ου αιώνα. Μπορείτε να φανταστείτε την τελετή; Σημαίες να κυματίζουν, ήχους τρομπέτας, ένα τάγμα να πλησιάζει τον ηλικιωμένο παρελαύνοντας και να του παραδίδει τα τελευταία κουπόνια για τσιγάρα.

Είτε για καλό, είτε για κακό, αυτό δε θα συμβεί. Αυτοί που ήταν οι νεότεροι όταν άρχισαν να παίρνουν την επιδοτούμενη νικοτίνη μπαίνουν μόλις τώρα στην έκτη δεκαετία της ζωής τους. Όσοι από εμάς δεν επωφεληθήκαμε ποτέ από αυτόν τον εφοδιασμό αισθανόμαστε ότι σήμερα έχουν ένα πράγμα λιγότερο να μας πετάξουν στα μούτρα. Πιστεύω παρόλα αυτά ότι κάποιος θα έπρεπε να αποζημιώσει τους γέρους στο σταθμό Tulipán, μαζί με όλους εκείνους σ’ όλο το νησί στυλώθηκαν μ’ αυτό το λίγο μάρκετιγκ.

Τη μέρα που ο Juan Juan Almeida ανακοίνωσε ότι θα ξεκινούσε απεργία πείνας ήταν σαν να ξαναζούσαμε τον εφιάλτη της μακράς απεργίας του Guillermo Fariñas. “Αυτή είναι η χειρότερη απ’ όλες τις αποφάσεις”, του είπαμε εμείς, οι φίλοι του που τον αγαπάμε, σίγουροι ότι δε θ’ άντεχε τη σκληρότητα της πείνας και ότι οι αρχές δε θα υποχωρούσαν μπροστά στην ανταρσία των άδειων του σωθικών. Ευτυχώς, κάναμε λάθος. Αποδείχτηκε ότι ο ομιλητικός JJ – όπως τον αποκαλούν οι στενοί του φίλοι – δεν ήταν μόνο πρόθυμος να αναμετρηθεί με την κυβέρνηση, αλλά έμοιαζε πρόθυμος και να θυσιαστεί για όλους εμάς που μας έχουν αρνηθεί κατ’ επανάληψη την άδεια να ταξιδέψουμε έξω απ’ αυτό το αρχιπέλαγος.

Ο πρόσχαρος σαραντατριάχρονος μας έκανε ένα οδυνηρό αλλά αποτελεσματικό μάθημα, γιατί παρόλο που δεν έχουμε εκλογές για να ψηφίσουμε απευθείας γι’ αυτούς που μας κυβερνούν, ούτε δικαστήρια που θα δεχθούν τους ισχυρισμούς μας για καταχρήσεις από την αστυνομία, και ακόμη λιγότερο μέσα για να μπορεί ο πολίτης να καταγγείλει τους περιορισμούς στη μετανάστευση που έχουν στο χέρι το εθνικό έδαφος, έχουμε ακόμη τα κόκαλά μας, το πετσί μας, το στομάχι μας, για να ζητήσουμε, μέσω των εύθραυστων κορμιών μας, τα δικαιώματα που μας έχουν αφαιρεθεί.

Το κινητό μου χτυπάει αλλά δεν απαντώ. Περιμένω να σταματήσει να χτυπάει και πηγαίνω σ’ ένα κοντινό τηλέφωνο για να καλέσω τον αριθμό που εμφανίζεται στην οθόνη. Έχω ειδοποιήσει τους φίλους μου ότι δε θ’ απαντώ και ότι θα τους παίρνω αργότερα, αλλά μερικοί επιμένουν, ξεχνώντας πόσο κοστίζει ένα λεπτό συνομιλίας στο δίκτυο κινητής τηλεφωνίας. Έχω έναν κώδικα μαζί τους: δυο χτυπήματα αν είναι επείγον και τρία αν είναι κάτι που μπορεί να περιμένει. Όταν είμαι στο δρόμο και το μηχάνημα στην τσέπη μου δονείται, ψάχνω για ένα δημόσιο τηλέφωνο που να παίρνει νομίσματα και να μην του έχουν ξεριζώσει τη συσκευή.

Παρόλο που η εταιρεία τηλεπικοινωνιών ETESCA ανακοίνωσε ότι σύντομα ο αριθμός χρηστών κινητών τηλεφώνων θα ξεπεράσει το ένα εκατομμύριο, παραμένουμε λειψοί σχετικά με αυτήν την τεχνολογία. Είναι τρέλα να δεχτούμε ένα τοπικό τηλεφώνημα, το να κάνουμε τις ρυθμίσεις για τα γραπτά μηνύματα σημαίνει ώρες καυγά με τους τηλεφωνητές και το να βρούμε ένα μέρος που να πουλά τηλεκάρτες είναι σαν την ταινία Αδύνατη Αποστολή. Σαν ένας έφηβος που τα πόδια του μεγαλώνουν και δε χωρούν πια στα παπούτσια του, το σύστημα κινητών τηλεφώνων μας έχει μεγαλύτερο αριθμό συνδρομητών αλλά δεν έχει βελτιώσει ανάλογα την υποδομή. Η αύξηση δε συνεπάγεται μια ολοκληρωμένη ανάπτυξη του συστήματος, αλλά κατευθύνεται από την επιθυμία να μαζευτούν – όσο κι αν κοστίσει – αυτά τα χρωματιστά χαρτονομίσματα που μοιάζουν με δολλάρια.

Παρά τις πρόσφατες μειώσεις στις υψηλές τιμές, ακόμη κι ένας γιατρός δεν έχει λεφτά για μια υπηρεσία κινητής τηλεφωνίας, αλλά η πολιτική αστυνομία έχει επιδοτούμενες τιμές που μπορεί να πληρώσει σε εθνικό νόμισμα. Ούτε είναι δυνατόν να ανοίξει κανείς ένα λογαριασμό και να πληρώσει στο τέλος του μήνα, πρέπει να προπληρώσουμε προκειμένου να μπορούμε να επικοινωνήσουμε. Πολλοί από εμάς αισθανόμαστε ότι εξαπατημένοι από την ETESCA, αλλά το κρατικό μονοπώλιο δεν επιτρέπει σε ανταγωνιστικές εταιρείες να μας προσφέρουν καλύτερες και φτηνότερες υπηρεσίες. Στο μεταξύ, εμφανίζεται μια λύση, χιλιάδες χρηστών αναπτύσσουν ένα περίεργο κώδικα μορς με τα κινητά: ένα, δύο, τρία χτυπήματα… Μην απαντήσεις απ’ την άλλη μεριά! Τρέξε απλά στο κοντινότερο τηλέφωνο.

Το κτίριο με τον αριθμό 216 έβγαλε έναν οξύ ήχο πριν οι τοίχοι του χωριστούν και η στλεγη του κατταρεύσει. Οι τοίχοι έπεσαν νωρίς το πρωί, σε μια ώρα που δε βρισκόταν κανείς στο πεζοδρόμιο. Η σκόνη αιωρούνταν για μέρες και κόλλησε στα ρούχα των περιέργων που είχαν έρθει να δουν και να πάρουν μερικά τούβλα από το σωρό δοκών, ξύλου και κεραμιδιών. Το σπίτι δίπλα με τα ενοικιαζόμενα δωμάτια δεν υπέστη σοβαρές βλάβες και οι γείτονες εκμεταλλεύτηκαν την κατάρρευση γιατί άφησε έναν ελεύθερο τοίχο όπου θα μπορούσαν ν’ ανοίξουν καινούρια παράθυρα. Ένα χρόνο αργότερα, εκεί όπου είχε καταρρεύσει το διώροφο κτίριο, έχουν συσσωρευτεί τα σκουπίδια όλης της γειτονιάς και οι περαστικοί κατουράνε στις εσοχές που σχηματίζουν οι κολόνες.

Οι ένοικοι πήγαν στο καταφύγιο που είναι γνωστό ως Αφροδίτη, που βρίσκεται μερικά τετράγωνα μακριά από τον κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό. Έφτασαν εκεί ελπίζοντας ότι θα ήταν μια σύντομη παραμονή ανάμεσα στα χωρίσματα και στα κρεμασμένα σεντόνια που σχημάτιζαν τοίχους. Παρόλα αυτά, έχουν περάσει πάνω από 20 χρόνια στα υγρά δωμάτια γεμάτα κουκέτες. Τα παιδιά τους έχουν μεγαλώσει, ερωτευτεί κι έχουν κάνει παιδιά εκεί, ενώ μοιράζονται την κοινή τουαλέτα και την κουζίνα με τους μαυρισμένους από την κάπνα τοίχους.

Στην αρχή είχαν πιστέψει ότι είχαν μεταστεγαστεί σ’ ένα καλύτερο μέρος, αλλά οι τυφώνες και η χειροτέρευση των συνθηκών έχουν καταστρέψει τα υπάρχοντά τους και κάθε χρόνο προστίθενται στη λίστα των θυμάτων χιλιάδες ανθρώπων. Με τον καιρό, ξέχασαν την αίσθηση του να ανοίγεις την πόρτα του δικού σου σπιτιού, να βγάζεις τα ρούχα σου  σ’ ένα δωμάτιο χωρίς να σκέφτεσαι τα δεκάδες περίεργα μάτια που σε κοιτούν, να κάνεις ένα μπάνιο χωρίς να κοπανάει κάποιος την πόρτα ζητώντας απελπισμένα τη σειρά του. Έχουν ξεχάσει πώς είναι να ζεις έξω από το καταφύγιο.

Από τον τοίχο του Malecón δεν έχει να δει κανείς πολλά. Ένα μπλε πιάτο που πότε-πότε ενοχλείται στέλνει τα αφρώδη κύματά του πάνω στη λεωφόρο που το ορίζει. Δεν υπάρχουν ιστιοφόρα, μόνο ένα-δυο παλιοκάικα που έχουν άδεια από τον λιμενάρχη. Το καλοκαίρι, οι έφηβοι ρίχνονται στα ζεστά νερά, αλλά το χειμώνα μαζεύονται φοβισμένοι από τον αλατισμένο αφρό και τον κρύο άνεμο. Ένα καράβι πλέει κάθε βράδυ από τα ανατολικά προς τα δυτικά. Μια σκιά στον ορίζοντα που εμποδίζει πιθανές αποδράσεις με σχεδία από τα Στενά της Φλόριντα.

Τώρα είμαστε σ’ εκείνη την περίοδο του χρόνου που η παραλιακή λεωφόρος βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναστάτωση. Αλλά όλα συμβαίνουν ανάμεσα στους υφάλους και το δρόμο. Αυτή η ζωντάνια δεν φαντάζεται καν μια πιθανή επέκταση προς την αλμυρή έκταση της άλλης πλευράς. Πότε αρχίσαμε να ζούμε με την πλάτη γυρισμένη στη θάλασσα; Ποια στιγμή αυτό το κομμάτι της χώρας, που είναι και δικό μας, έπαψε να μας ανήκει; Να τρώμε ψάρι, να πλέουμε σ’ ένα γιωτ, να κοιτούμε πίσω προς τα κτίρια λικνιζόμενοι στο κύμα, να απολαμβάνουμε τις παραλλαγές του γαλάζιου. Χιμαιρικές ενέργειες σε μια παράκτια πόλη, οξείες αυταπάτες σ’ ένα νησί που μοιάζει να επιπλέει στο τίποτα και όχι στην Καραϊβική.

Έχω την ψευδαίσθηση ότι μια μέρα, προκειμένου να νοικιάσω ακόμη και μια βάρκα με κουπιά, δε θα είναι αναγκαίο να επιδείξω ξένο διαβατήριο. Τα ιστία θα επιστρέψουν για να καταλάβουν αυτόν τον κόλπο, θυμίζοντάς μας ότι ζούμε σε μια θαλάσσια Αβάνα, γεννημένη ανάμεσα στις κραυγές των κουρσάρων και την οχλοβοή του λιμανιού. Το λυθρίνι θα διώξει το λυκόψαρο και τον κυπρίνο από τα πιάτα μας και από τον τοίχο του Malecón – τα πόδια μας θα αιωρούνται από πάνω από τον ασβεστολιθικό ύφαλο – και θα χαιρετήσουμε ένα στολίσκο πλοίων που θα πηγαινοέρχονται από το El Morro.

Η είδηση της επιστροφής του Φιντέλ Κάστρο στη δημόσια ζωή, μετά από μια απουσία τεσσάρων χρόνων, προκάλεσε φαντασιώσεις και ανησυχίες, κυρίως γιατί η αναπάντεχη επανεμφάνισή του συνέβει ακριβώς τη στιγμή που αναμένονται με όλο και μεγαλύτερη απόγνωση οι μεταρρυθμίσεις του αδερφού του Ραούλ, στον οποίο παρέδωσε όλες τις εξουσίες του από τον Ιούλιο του 2006.

Η επιστροφή των διασήμων επαναλαμβάνεται συχνά στη ζωή και στα μυθιστορήματα – σκεφτείτε το Δον Κιχώτη ή τον Καζανόβα, τον Κινγκ Κονγκ, Έλβις Πρίσλει ή τον Χουάν Ντομίνγκο Περόν. Αλλά συχνή είναι και η απογοήτευση, αυτών που ανακαλύπτουν ό,τι φεύγει δεν επιστρέφει, τουλάχιστον όχι όπως το θυμόμαστε. Ο Φιντέλ Κάστρο δεν αποτελεί εξαίρεση σ’ αυτό το ψεγάδι που χαρακτηρίζει τα remakes, σ’ αυτή τη νότα απόγνωσης που χαρακτηρίζει αυτούς που επιμένουν να επιστρέφουν.

Αυτός ο φλύαρος γέρος με τα τρεμάμενα χέρια δεν έχει τίποτα από εκείνον το ρωμαλαίο στρατιωτικό με το ελληνικό προφίλ, που από μια πλατεία, όπου ένα εκατομμύριο φωνές έψελλαν τ’ όνομά του, διακήρυσσε νόμους που δεν είχαν ψηφιστεί από κανέναν, χάριζε ζωές, ανακοίνωνε εκτελέσεις ή ανήγγειλε το δικαίωμα των επαναστατών να κάνουν επανάσταση. Λίγα απέμειναν από τον άνδρα που για ώρες κυριαρχούσε στα τηλεοπτικά προγράμματα, κρατώντας σε αγωνία από την άλλη πλευρά της οθόνης έναν ολόκληρο λαό.

Επιτέλους, κάθομαι στην καρέκλα ενός ξενοδοχείου, ανοίγω το laptop μου και κοιτάω απ΄ τη μια κι απ΄ την άλλη πλευρά. Βλέποντάς με, ο φύλακας ψιθυρίζει ένα σύντομο “ήρθε” στο μικρόφωνο που έχει καρφιτσωμένο στο πέτο του. Μετά εμφανίζονται μερικοί τουρίστες, ενώ ο δείκτης μου δουλεύει όσο πιο γρήγορα γίνεται στο ποντίκι για να εκμεταλλευτεί τα λίγα λεπτά πρόσβασης στο Διαδίκτυο. Είναι η πρώτη φορά σε δέκα μέρες που κατάφερα να βυθιστώ στον υπέροχο κόσμο του παγκόσμιου ιστού. Μια λίστα πληρεξουσίων με βοηθά με τις λογοκριμένες σελίδες και θα δω το Generation Y από ένα ανώνυμο δίσκο, τη γέφυρα για τις απαγορευμένες ιστοσελίδες. Μέσα σε τρία χρόνια έγινα ειδική στις αργές συνδέσεις και τα κακά και παρακολουθούμενα δημόσια cybercafés. Καταφέρνω να διαχειρίζομαι ένα blog, να στέλνω tweets τις απαντήσεις στα οποία δε μπορώ να διαβάσω και να διαχειρίζομαι ένα λογαριασμό email που έχει σχεδόν καταρρεύσει.

Όταν καταφέρνουμε να ξεπεράσουμε τους περιορισμούς προκειμένου να φτάσουμε στον κυβερνοχώρο, εμείς οι Κουβανοί βλέπουμε τη λογοκρισία να μας πιάνει από δυο διαφορετικές μεριές. Μια έρχεται από την έλλειψη πολιτικής θέλησης από την πλευρά της κυβέρνησής μας προκειμένου να επιτρέψει σ’ αυτό το νησί μαζική πρόσβαση στον ιστό των δικτύων. Το βλέπουμε στα blogs και τα φιλτραρισμένα portals, αλλά και στις απαγορευτικές τιμές για μια ώρα στο WWW. Η άλλη – εξίσου επώδυνη – είναι αυτή των υπηρεσιών που αποκλείουν τους κατοίκους της χώρας μας με τη δικαιολογία του αναχρονιστικού αποκλεισμού / εμπάργκο. Αυτοί που πιστεύουν ότι το να περιορίζουν τη λειτουργικότητα ιστοτόπων όπως οι Jaiku, Google Gears και Appstore για τους συμπατριώτες μου θα έχει οποιοδήποτε αποτέλεσμα για τις αρχές της χώρας μου είναι αφελείς. Ξέρουν ότι αυτοί που μας κυβερνούν έχουν δορυφορικές κεραίες στα σπίτια τους, broadband, ανοιχτό Διαδίκτυο, iPhones με πολλαπλές εφαρμογές, ενώ εμείς – οι πολίτες – σκοντάφτουμε σε οθόνες που λένε “αυτή η υπηρεσία δεν είναι διαθέσιμη στη χώρα σας”.

Καθώς βρίσκουμε τον τρόπο μας με τους εσωτερικούς περιορισμούς, τρυπώνουμε και από τις κλειστές πύλες αυτών που μας αποκλείουν και από το εξωτερικό. Για κάθε κλειδαριά που μας βάζουν, υπάρχει ένα κόλπο για να την ανοίξουμε. Αλλά ακόμη με απελπίζει το γεγονός ότι, αφού απέφυγα τους πράκτορες της Κρατικής Ασφάλειας κάτω από το διαμέρισμά μου και πλήρωσα το ένα τρίτο ενός μηνιαίου μισθού για μια ώρα στο Διαδίκτυο, είδα την έχθρα στα πρόσωπα των φυλάκων στα ξενοδοχεία και διαπίστωσα ότι οι Revolico, Cubaencuentro, Cubanet και DesdeCuba είναι ακόμη ανάμεσα στους λογοκριμένους ιστοτόπους, πηγαίνω και γράφω – σαν εξορκιστής ανακούφισης – ένα URL και, αντί να ανοίξει, μοιάζει να υψώθηκε ένας τοίχος από την άλλη πλευρά.

Πριν από μια βδομάδα ο Max Marambio, ο γνωστός ως El Guatón, ήταν να έρθει σ’ αυτό το νησί, για να παρουσιαστεί μπροστά σ’ ένα δικαστή και να εξηγήσει διάφορα πράγματα. Παρόλα αυτά, ο ιδιοκτήτης της κοινοπραξίας Río Zaza προτίμησε την προστασία της γενέτειράς του Χιλής, αφού είναι ειδικός – όσο κανένας άλλος – στα απρόβλεπτα αποτελέσματα του να αφεθεί στα χέρια της κουβανικής δικαιοσύνης. Κατηγορούμενος για δωροδοκία, κατάχρηση, παραχάραξη τραπεζικών εγγράφων και απάτη, αυτός που ήταν κάποτε ο ύψιστος προστατευόμενος του Μέγιστου Ηγέτη έλαβε – αντί για χτυπήματα στην πλάτη – ένα ένταλμα σύλληψης.

Μου λείπει ο Marambio έστω κι αν δεν τον γνώρισα, γιατί με την αποχώρησή του ο αριθμός των οικογενειών στο νησί που μπορούν να πιουν ένα ποτήρι γάλα όποτε θέλουν μειώθηκε δραστικά. Η ανεπίσημη αγορά που προμηθευόταν από τις αποθήκες του κατέρρευσε αμέσως μόλις έφυγε, και τα υπόγεια δίκτυα που διακινούσαν τα προϊόντα του είτε στέρεψαν είτε διπλασίασαν τις τιμές τους. Όταν ο αντισυνταγματάρχης που έγινε διαχειριστής το έσκασε για το Σαντιάγο της Χιλής, καταλάβαμε το ρόλο που έπαιξε αυτός ο άνδρας – το δεξί χέρι της εξουσίας – στο τι βάζαμε στο τραπέζι μας. Δεν το έκανε από ανθρωπιά, είναι ξεκάθαρο, αλλά τουλάχιστον διαφοροποιούσαμε τη βαρετή τοπική παραγωγή και καταφέρναμε να κάνουμε το τετραπάκ κάτι περισσότερο από αντικείμενο συλλογής.

Η περιουσία του Marabio συγκεντρώθηκε εκεί που οι Κουβανοί δε μπορούν να επενδύσουν ούτε ένα λεπτό: στις κοινοπραξίες που ήταν ανοιχτές σ’ αυτούς που είχαν ξένα διαβατήρια αλλά όχι σ’ αυτούς που είχαν κουβανικά. Η προσωπική του ιστορία ήταν μια προεπισκόπιση των όσων θα δούμε, μια πρόβλεψη για το πώς ανώτατοι αξιωματικοί θα μεταμορφωθούν – ντυμένοι με κουστούμια και γραβάτες – σε επιχειρηματίες χωρίς ιδεολογία. Παρά την ικανότητά του με τα όπλα του χτες – Καλάσνικοφ, σλόγκαν, το μαρξιστικό δόγμα – τον θυμόμαστε για άλλες στρατηγικές: τραπεζικούς λογαριασμούς, εμπορικές εξυπηρετήσεις, επενδύσεις. Οι πρώην σύντροφοί του στον αγώνα δε θα του δείξουν επιείκεια όταν τον δικάσουν στο δικαστήριο, γιατί ο κοιλαράς Χιλιανός έγινε τελικά ένας εμπορικός ανταγωνιστής, για να μην αναφερθούμε στο ότι γνωρίζει πολλές ιστορίες – μυστικές – για εκείνους.

Translated from english by MV.

Η μητέρα μου αλλάζει θέση απ’ τη μια πλευρά στην άλλη. Πρώτα στηρίζεται στο ένα πόδι, μετά στο άλλο, ενώ εγώ αγκαλιάζω τους γοφούς της με τα εφτάχρονα αδύνατα μπράτσα μου. Γιατί είμαστε στην ουρά; Δεν ξέρω, ίσως είμαστε στη στάση του λεωφορείου ή έξω από ένα μαγαζί που είχαν πιάτα ή μπροστά σ’ ένα φαρμακείο για ν’ αγοράσουμε λίγη ασπιρίνη. Είναι μια μεγάλη ουρά στον ήλιο και μοιάζει να μην έρχεται ποτέ η σειρά μας.

Κάνει αέρα. Συνεχίζει να πηγαίνει από το ένα πόδι στο άλλο. Με αυτή την κίνηση η μητέρα μου μου μαθαίνει την τέχνη της αναμονής, την άσκηση υπομονής για να αντιμετωπίσω τις μεγάλες ουρές που με περιμένουν.

Translated from english by MV.

Έχω τον καπνό στα μαλλιά μου, στα ρούχα μου και όλο το βράδυ θα την έχω τη μυρωδιά του τσιγάρου, παρόλο που είμαι μία από εκείνους τους Κουβανούς ενήλικες που δεν έχουν καπνίσει ποτέ. Ο άντρας στο διπλανό τραπέζι έχει καπνίσει ενάμισι πακέτο Hollywoods στι λίγο διάστημα που βρίσκεται εδώ, χρησιμοποιώντας για τασάκι ένα άδειο μπουκάλι μπύρας. Στον τοίχο υπάρχει μια πινακίδα που δείχνει ένα τσιγάρο που το περνάει μια κόκκινη γραμμή. Το άσπρο βάθος της αφίσας είναι λεκιασμένο από νικοτίνη. Δεν υπάρχει λύση, είμαι μια παθητική καπνίστρια παρόλο που η χώρα μου υιοθέτησε ένα διάταγμα το 2005 που θα έπρεπε να προστατεύει τα πνευμόνια μου.

Πέρασα αλώβητη από εκείνο το πρώτο “ναρκωτικό“ – που το μοιραζόμαστε καθισμένα σε κύκλο- όπου τα παιδιά προσπαθούν ν’ αποδείξουν πόσο έχουν μεγαλώσει. Τριάντα δύο τοις εκατό των συμπατριωτών μου, παρόλα αυτά, μπλέχτηκαν μ’ αυτό το νεανικό παιχνίδι και σήμερα ξοδεύουν ένα σημαντικό κομμάτι των προσωπικών τους εσόδων σε Criollos, Populares, ή H. Upmanns. Αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά καπνιστών στην περιοχή, και μπορεί ίσως να συγκριθεί με τα υψηλά ποσοστά αλκοολισμού, παρόλο που αυτός επισήμως δεν αναγνωρίζεται. Παρόλο που τα μισά σπίτια στο νησί είναι εκτεθειμένα στον καπνό, στο σπίτι μας έχουμε έναν πρώην καπνιστή, έναν έφηβο που δε μοιάζει να ενδιαφέρεται ακόμη, και την ταπεινή σας δούλη που συνήθιζε να πετάει τα πακέτα στο νερό για να αποθαρρύνει τον πατέρα της από το βίτσιο.

Η απόφαση να προστατευτούν εκείνοι που δεν καπνίζουν είναι αυστηρή και πολύ μοντέρνα, αλλά στην πράξη εφαρμόστηκε για καμιά-δυο βδομάδες. Δεν ξέρω κανέναν που να έχει πληρώσει πρόστιμο γιατί παρέβηκε τον κανόνα που απαγορεύει το κάπνισμα σε δημόσιους χώρους ή στα μέσα μεταφοράς, και μπορείται να δείτε ακόμη ανθρώπους να πουλούν διάφορες μάρκες τσιγάρων κοντά σε δημοτικά και γυμνάσια. Παρά την αποχή μου, πριν απο δυο μήνες μου διέγνωσαν εμφύσημα και ο γιατρός μου έκλεισε το μάτι λέγοντας “Καπνίζετε, έτσι;”. Μου έρχεται να πάρω καμιά δεκαριά από τα πιο δυνατά τσιγάρα, να καπνίσω ναρκωτικά και να φυσήξω τον καπνό στο βρεγμένο χαρτί ενός νόμου που δε γίνεται σεβαστός, σ’ εκείνους που έχουν φροντίσει ώστε αυτοί οι κανονισμοί να μην αξίζουν ούτε το χαρτί όπου έχουν γραφτεί. Αλλά δεν ξέρω, υποπτεύομαι ότι αν το έκανα θα πλήρωνα ένα από τα λίγα πρόστιμα που έχουν δοθεί τα τελευταία πέντε χρόνια.

Translated by MV.